Yapay dil, insanlar tarafından İngilizce, Türkçe, Arapça, Almanca gibi tarihin akışında doğal olarak gelişim göstermeyen, belli bir amaç doğrultusunda kişi veya komite tarafından geliştirilen dillerdir. Doğal diller gibi kendine özgü dilbilgisi kuralları, sözcük haznesi, yazımı vb. bulunur. En yaygın bilinen yapay diller Esperanto, İdo ve Elfçedir. Özellikle Yüzüklerin Efendisi kitabı ve filminde rastlanan Elf dili, yazar tarafından geliştirilmiş bir yapay dildir.

Na’vi Dili (Avatar)

2009 yılı gösterim filmlerinden olan Avatar filmindeki ırk tarafından konuşulan dil olan Na’vi, yönetmen James Cameron tarafından geliştirilmiştir.

Örnek birkaç sözcük: ‘a’aw (birkaç, biraz), ‘ampi (dokun), ‘awlo (birkez), ‘engeng (seviye), ‘eveng (çocuk), ‘evengan (Erkek), ‘evenge (kız), ‘upe (ne), ‘uo (Bir şey), ‘okrol (tarih), ‘Ìnglìsì (İngilizce), awnga (biz), eampin (mavi – yeşil)…

Na’vi Dili Öğrenim Sitesi: https://learnnavi.org

Elfçe (Elf Dili)

Yüzüklerin Efendisi kitabının yazarı J. R.R. Tolkien tarafından geliştirilmiş yapay dildir. Birçoğu Orta Dünya olarak adlandırılan kurgusal evreni içerir. Elfçe, iki değişik forma sahiptir. Quenya ve Sindarin adlarıyla Fince ve Gal dilini andıran farklı sözcük ve dilbilgisi kurallarına sahiptir. Kendine özcü bir alfabesi bulunur.

Birkaç Örnek (Sindarin Elfçesi):

 (Naur): Ateş

 (Nîn) Su

Örnek bir Elf yazısı

Elf Dili Öğrenim Sitesi: https://www.elfdict.com

Nadset (Otomatik Portakal)

Anthony Burgess’in A Clockwork Orange adlı romanında yer alan Alex ve dostlarının kendi aralarında konuştukları İngilizce ve Slav kökenli sözcüklerden oluşan yapay bir dildir. Rusçada “Genç” anlamına gelen Nadset, gençlerin karşı kültür temasını daha verimli biçimde yansıtabilmesi amacıyla özel olarak tasarlanmıştır. Bu dilin çevirisi üzerine geliştirilmiş yazılımlarda mevcuttur. 

Örnek Birkaç Sözcük:

Appy polly loggy: Özür

Baboochka: Yaşlı kadın

Baddiwad: Kötü

Biblio: Kütüphane

Bog: İyi

Dothraki (Game of Thrones)

Game of Thrones dizisindeki Dothraki ırkınca konuşulan bu dil, dil bilimci David J. Peterson tarafından TV dizisi için özel olarak geliştirilmiştir. Oluşturulan bu dil, Arapça ve İspanyonca karışımı olarak tanımlanabilmektedir. Göçebe savaşçılara en uygun ses, ahenk ve yapının bu yapı dilde uygun olabileceği belirtilmektedir.

Örnek Birkaç Sözcük:

Ābra (Kadın), adere (hızlı), arlie (yeni), brōzi (Ad-isim), bȳre (Altı), dārion (Krallık), dōrī (asla), ēlī (ilk), geros ilas (görüşmek üzere), gevives (Güzel), prūmia (Kalp)…

Dothraki Öğrenim Sitesi: https://www.dothraki.org, https://wiki.dothraki.org

Esperanto

Esperanto dili, Ludwig Lazar Zamenhof tarafından geliştirilmiş dilbilgisi kökeni Avrupa dillerine dayanan yapay dildir. Dünyanın en popüler ve en bilindik yapay dillerindendir. Almanca gibi dillerden sözcükler barındırdığı gibi, özellikle Romen dillerinden çok fazla benzer sözcük içermektedir. Tüm dünyanın ortak kültür dili olması amacıyla oluşturulmuştur.

Örnek Birkaç Sözcük:

Ami (Sevmek), Bela (güzel), Celo (amaç), Doni (vermek), Egala (Eşit), Facila (kolay), ĝui (zevk almak), İnfano (çocuk), ĵurnalo (gazete), Paco (barış), Rapida (çabuk), Urbo (şehir), aŭto (araba), Vivo (yaşam), Domo (ev), Domoj (evler), LA hundo amas la katon (Köpek kediyi seviyor.), Ludi (oynamak), mi estos (ben … olacağım),

Baleybelen (Dilsizlere Dil Veren)

Osmanlı döneminde Muhyi-i Gülşeni tarafından gizli bilgileri halktan saklama, Osmanlı’da ortak bir kültür dili oluşturma amacıyla kurgulanmış dünyanın ilk yapay dilidir. 200’den fazla bu dilde eser verilmiştir. Günümüze çok azı ulaşmış olsa da bu dilde yazılan eserlerin ve verilerin çözümlenebilmesi oldukça zordur. Osmanlı alfabesi ile yazılmaktadır.

Örnek Birkaç Sözcük:

Set (aşık), Fer’az (Baş kesen), Nib (cin), Kaçev (Çıyan), Neyad (Fal), Kilar (İftira), Kebe (laf), Minal (Padişah), Beslecen (Rabb), Ban (Tanrı), Deras (Ümmet), Bahreme (Vücut), Yaan (Allah), Çeb (Zemin), Binhav (Kâbus)…

Bâkiyye (Hüsnü Hatt-î)

İltifat etme, övme, gizleme ve sırlama özelliklerinde kökeni Ural-altay dillerine dayandırılarak Arapça, Osmanlıca, Farsça, Fransızca, İngilizce, Almanca ve Hintçe gibi dillerden sözcük alımı yapılan ve temel dayanağı Oğuz Türkçesi olan kendine özgü alfabe ve yazım tarzı bulunan yapay dildir. Diğer yapay dillerden ayrılan en önemli özelliği alfabesidir. Alfabedeki her harf birer parçacık ve özel yazım, okuma niteliğine sahiptir. Bu dilin bel kemiği alfabesi ve karakter dizesidir. Bireysel olarak geliştirilmekte olan ve uydurma sözcüklerden ziyade mevcut sözcüklerin basitleştirilmesi, bütüncülleştirilmesi ve yerel halk dilinden alıntı yapılmasıyla gelişim göstermektedir. Tüm harflerin kendine özgü okunuşu ve kullanımı olduğu gibi, aynı zamanda birden fazla sözcük anlamı da ifade edebilmektedir. Genellikle ünlüler yazılmaz. Artikel ve yardımcı fiil kullanılan sondan eklemeli yapay bir dildir. 8 şahıs zamiri bulunur. Damlahatname, Ya Rabba Niyaz, El Günce-i Muhabbetün Ya Haylan gibi temel edebi yazım formları vardır.

Örnek Birkaç Sözcük:

حا (hû): Selam, Merhaba

웃 (tay): Yavru At

@ (et): Et

@ (at): At, binek hayvanı

Ø (kul): köle, kul, Allah’a muhtaç olan

با (bu): bu, işaret zamiri

ԋ (he): evet

ᕴ↓ (yok): hayır, yok, bulunmuyor

ᒍ (el): dokunma tutma organı el

Эᒍ (el): yabancı

ર (er): Erkek

મ (ray): Demir yolu

Г❞ (gün) Gün

⥌મḶ (Arayba): Otomobil, Araba

ما Ϣર ≾ⱱMЭك յሠ⥙. (Men war sevmek Sinng): Ben seni seviyorum, severim)

Mevlüt TAPAN